Boşanma Hukuku Temel Süreçleri ve Bilinmesi Gerekenler
Anlaşmalı Boşanma Şartları
Türk Medeni Kanunu'na göre, anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için aşağıdaki şartların bir arada bulunması gerekir:
Evlilik Süresi: Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması şarttır.
Birlikte Başvuru veya Kabul: Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi gerekir.
Hâkimin Bizzat Dinlemesi: Hâkimin, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi zorunludur.
Protokol: Boşanmanın mali sonuçları (nafaka, tazminat) ve çocukların durumu (velayet, kişisel ilişki) konusunda tarafların bir "Boşanma Protokolü" hazırlaması ve hâkimin bu düzenlemeyi uygun bulması gerekir.
Çekişmeli Boşanma Ne Kadar Sürer?
Çekişmeli boşanma davaları, tarafların boşanmanın ferileri (velayet, nafaka, tazminat vb.) veya boşanma sebepleri üzerinde anlaşamadığı durumlarda açılır.
Süreç ve Faktörler: Duruşmaların yapılması, tanıkların dinlenmesi, delillerin toplanması, sosyal inceleme raporlarının (SİR) hazırlanması gibi aşamalar nedeniyle süre değişkenlik gösterebilir.
İlk Derece Mahkemesi: Çekişmeli boşanma davası genellikle 1.5 yıl ile 3 yıl arasında sonuçlanmaktadır.
Kanun Yolu (İstinaf/Yargıtay): Kararın üst mahkeme süreçlerine taşınması durumunda bu süre 4 ila 6 yıla kadar uzayabilir.
Velayet Davası Nasıl Açılır?
Velayet, küçüğün bakım, eğitim ve korunmasını kapsayan bir haktır. Velayet davası açılması süreci şu şekildedir:
Görevli ve Yetkili Mahkeme: Görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi (Aile Mahkemesi sıfatıyla) bu davalara bakar.
Dava Türü: Boşanma davası ile birlikte açılabileceği gibi, boşanma davasından sonra velayet kendisinde olmayan tarafça "Velayetin Değiştirilmesi" davası olarak da bağımsız açılabilir.
Süreç: Dava dilekçesi ile Aile Mahkemesine başvurulur. Hâkim, çocuğun üstün yararını gözetir ve pedagog/uzman raporlarına başvurarak kararını verir.
Nafaka Türleri Nelerdir?
Boşanma sürecinde veya sonrasında şartlara bağlı olarak farklı nafaka türleri gündeme gelebilir:
Tedbir Nafakası: Boşanma davası süresince, eşlerin ve çocukların geçimi için hükmedilen nafakadır. Hâkim, talep üzerine davanın başından itibaren bu nafakaya karar verebilir.
Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan tarafa, kusuru daha ağır olmamak şartıyla diğer tarafça ödenen nafakadır.
İştirak Nafakası: Velayeti kendisine verilmeyen tarafın, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması için ödenen nafakadır.
Boşanmada Mal Paylaşımı
Evlilik birliği içerisinde edinilen malların tasfiyesi, boşanma davası ile birlikte veya bağımsız bir mal rejiminin tasfiyesi davası olarak talep edilebilir:
Yasal Mal Rejimi: Türk Medeni Kanunu'na göre 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.
Edinilmiş Mallar: Evlilik süresince karşılığında bedel ödenerek edinilen gelirler, maaşlar, alınan ev veya araçlar iki eş arasında eşit olarak paylaşılır (artık değerin yarısı üzerinde hak iddia edilir).
Kişisel Mallar: Eşlerden birinin evlilik öncesi sahip olduğu mallar, kişisel eşyalar ve karşılıksız kazanılan mallar (miras, bağış) mal paylaşımına dahil edilmez.
